بهین پارسی

روش و معیارها

بر پایهٔ چه اصولی واژه ساخته و در این مجموعه پذیرفته می‌شود.

واژه‌سازی در این مجموعه بر چهار معیار استوار است. هر مدخلی که وارد واژه‌نامه می‌شود، هر چهار را گذرانده است.

۱ · درست‌ساختی

واژه باید با الگویی ساخته شده باشد که در فارسی زنده است. «پژوهشگر» درست‌ساخت است چون الگوی «اسم‌مصدر + ـگر» زنده است. واژه‌ای که با الگویی مرده ساخته شود، هرچقدر هم زیبا، پذیرفته نمی‌شود.

۲ · شفافیت

خوانندهٔ فارسی‌زبان باید بتواند با دیدن واژه، دست‌کم حدس بزند که چه معنایی دارد. اگر برای فهم واژه به توضیح نیاز باشد، واژه شکست خورده است.

۳ · نبودِ رقیبِ جاافتاده

اگر واژه‌ای فارسی برای همان مفهوم از پیش رایج است، واژهٔ تازه نمی‌سازیم. هدف جایگزینیِ فارسی با فارسی نیست.

۴ · تلفظ‌پذیری

واژه باید به‌راحتی گفته شود. خوشهٔ همخوانیِ سنگین، طولِ بیش از چهار هجا و ابهامِ آوایی، همگی دلیل ردّ کردن‌اند.


آنچه معیار نیست

خاستگاه واژهٔ جایگزین‌شونده. ما به این نگاه نمی‌کنیم که واژهٔ موجود عربی است یا فرانسه یا انگلیسی. معیار، زنده‌بودنِ الگوی فارسی است، نه بیگانه‌بودنِ رقیب.

قدمت. واژهٔ کهن به‌خودیِ خود بر واژهٔ نو برتری ندارد.

زیبایی. ذوق شخصی، معیارِ قابلِ داوری نیست.

ثبت و بازنگری

هر مدخل، خاستگاه و تاریخ افزوده‌شدنش را همراه دارد. اگر واژه‌ای پس از انتشار نادرست تشخیص داده شود، حذف نمی‌شود؛ نشان‌دار می‌شود و دلیلش ثبت می‌گردد.