وام‌گیری مسئله نیست

یک باور رایج

باور رایج این است که هر واژهٔ بیگانه یک زخم است. من با این باور موافق نیستم و می‌خواهم بگویم چرا.

شواهد

فارسی از عربی، ترکی، مغولی، فرانسه، روسی و انگلیسی وام گرفته است. بخش بزرگی از واژگانی که امروز کاملاً فارسی حس می‌شوند، وام‌واژه‌اند.

انگلیسی بیش از شصت درصد واژگانش را از لاتین و فرانسه گرفته و کسی آن را زبانی مغلوب نمی‌داند.

پس وام‌گیری به‌خودیِ خود نشانهٔ ضعف نیست.

پس مسئله چیست

مسئله جایی پیدا می‌شود که زبان دیگر نتواند بسازد.

وقتی زبانی می‌سازد، وام‌واژه در کنارِ ساختهٔ خودش می‌نشیند و رقابت می‌کند؛ گاهی وام‌واژه می‌ماند و گاهی ساختهٔ بومی. این سالم است.

وقتی زبانی نمی‌سازد، وام‌واژه بی‌رقیب وارد می‌شود. و پس از چند دهه، گویشور دیگر نمی‌داند که اصلاً می‌شد چیز دیگری گفت.

معیار ما

به همین دلیل معیارِ ما در بهین پارسی این نیست که «آیا این واژه بیگانه است؟» بلکه این است که «آیا الگویی که این واژه با آن ساخته شده، در فارسی زنده است؟»

اگر پاسخ آری باشد، ما آن الگو را تقویت می‌کنیم — چه نتیجه‌اش جایگزینِ واژهٔ بیگانه بشود و چه نشود.