نهاد و زمان: چرا نهادسازی کند است

تعریف عملی

بگذارید تعریفی عملی از نهاد بدهم: نهاد قاعده‌ای است که شکستنش برای شکننده گران‌تر از رعایتش باشد.

توجه کنید که در این تعریف، هیچ اشاره‌ای به قانونِ مکتوب نیست. قانون مکتوب می‌تواند نهاد بسازد، اما به‌خودیِ خود نهاد نیست.

چه چیزی هزینه می‌آفریند

سه چیز: انتظار، سابقه و هماهنگی.

انتظار یعنی مردم بدانند قاعده چیست. سابقه یعنی دیده باشند که قاعده اجرا شده. هماهنگی یعنی بدانند دیگران هم انتظارِ اجرا دارند.

هر سهٔ این‌ها فقط با گذر زمان ساخته می‌شوند. به همین دلیل است که نمی‌توان نهاد را در یک شب تصویب کرد.

خطای رایج

خطای رایج این است که تصور کنیم اگر متنِ خوبی بنویسیم، نهاد ساخته شده است. اما متن، تازه آغازِ کار است.

نمونهٔ روشنش همان متمم قانون اساسی مشروطه است که در درس‌گفتار پیشین دیدیم: متن عالی، سابقهٔ اجراییِ نزدیک به صفر.

و اما یک امیدواری

نکتهٔ امیدوارکننده این است که این فرایند برگشت‌پذیر نیست — یا دست‌کم به‌سختی برگشت‌پذیر است.

هر بار که یک قاعده رعایت می‌شود، سرمایه‌ای انباشته می‌شود که پاک کردنش هزینه دارد. به همین دلیل من فکر می‌کنم کارِ درست، نه انتظار برای لحظهٔ بزرگ، که ساختنِ سابقه در هر مقیاسی است که در دسترس است.